De waarschuwings- en op afroep-functies van Opsgenie zijn nu beschikbaar in Jira Service Management en Compass. Migreer bestaande Opsgenie-gegevens en -configuraties vóór 5 april 2027 met behulp van onze geautomatiseerde migratietool.Meer informatie

Maak kennis met de levenscyclus incidentrespons

Belangrijke leerpunten

  • Een incidentresponslevenscyclus geeft teams een gestructureerd framework voor het identificeren, beheren en herstellen van serviceverstoringen en beveiligingsincidenten

  • NIST stelt een incidentrespons voor die uit vier fasen bestaat: Voorbereiding; Detectie en analyse; Inperking, eliminatie en herstel, en Post-incident activiteiten

  • Atlassian hanteert een aanpak in zeven fasen, waarbij de nadruk ligt op de praktische coördinatie van een live respons, van detectie en beoordeling van de ernst tot communicatie, escalatie, roltoewijzing en oplossing

  • Goed gedefinieerde communicatiekanalen, verantwoordelijkheden en escalatieprocedures helpen teams snel te coördineren en belanghebbenden op de hoogte te houden

  • Incidentrespons is meer een cyclus dan een strikt lineair proces. Analyse na een incident helpt teams hoofdoorzaken aan te pakken en toekomstige detectie en respons te verbeteren

Als je lang genoeg omgaat met professionals op het gebied van incidentmanagement, dan zul je een patroon zien. De slimste mensen in deze sectoren denken in cycli, niet in rechte lijnen.

Waarom is dat? Wat houdt dat precies in? Dat betekent dat elk incident en elke uitval geen geïsoleerde gebeurtenis is met een begin- en eindpunt (hoewel het misschien zo lijkt). Incidenten zijn leerkansen.

Het feit dat een service weer 'operationeel' is, betekent niet dat het werk van je team voorbij is. Activiteiten na het incident moeten ervoor zorgen dat je plannen op toekomstige roadmaps plaatst, de manier waarop je je voorbereidt op toekomstige incidenten verandert en nieuwe dingen ontdekt om code te bouwen die meer incidenten in de toekomst zal voorkomen. Het is een eindeloze cyclus van verbetering, en er zijn verschillende manieren om na te denken over de verschillende fasen, afhankelijk van welke denkrichting je aanhangt.

Wat is een levenscyclus van incidentrespons?

Incidentrespons is het proces van een organisatie om te reageren op IT-bedreigingen zoals cyberaanvallen, inbreuk op de beveiliging en serverdowntime.

De levenscyclus van incidentrespons is het stapsgewijze framework van je organisatie voor het identificeren van en reageren op een uitval of beveiligingsdreiging.

De levenscyclus van incidentrespons van Atlassian

De levenscyclusgrafiek van incidentrespons van Atlassian

1. Detecteer het incident

Onze incidentdetectie begint meestal met monitoring- en waarschuwingstools. Maar soms vertellen klanten of teamleden ons als eersten over een incident.

Aangezien incidentwaarschuwingen afkomstig van verschillende bronnen afkomstig kunnen zijn, kan het hebben van een oplossing die veel verschillende waarschuwings- en rapportagetools integreert het verschil betekenen tussen een onsamenhangende, omslachtige respons en een samenhangende, samenwerkingsgerichte respons. Een oplossing zoals Jira Service Management stelt teams in staat om waarschuwingen aan te passen en te filteren voor alle monitoring-, logging- en CI/CD-tools om ervoor te zorgen dat teams incidenten snel aanpakken en waarschuwingsmoeheid voorkomen.

2. Stel communicatiekanalen voor teams op

Zodra een incident is gedetecteerd, stel je speciale communicatiekanalen in voor het responsteam. Het doel op dit punt is om de communicatie van het team te richten op bekende kanalen, zoals een speciaal Slack-kanaal en een verbinding voor videoconferenties.

Binnen Jira Service Management kan het coördineren van incidentrespons soepel verlopen. Teams kunnen niet alleen communiceren op een manier die voor hen het beste werkt, in Slack of met videovergaderingen, maar ook communiceren met klanten wordt eenvoudiger dankzij automatisering en maatwerk. We behandelen externe communicatie in stap 4.

3. Beoordeel de impact en pas een ernstniveau toe

Nu is het tijd om de impact van het incident te beoordelen, zodat het team kan beslissen met wie er nog meer contact moet worden opgenomen en wat er met klanten en belanghebbenden moet worden gecommuniceerd. Het toekennen van een ernstniveau identificeert niet alleen de impact van het incident, maar legt ook de basis voor oplossingsplannen en externe communicatie. In Jira Service Management worden bij de escalatie van een incident en het toewijzen van ernst geautomatiseerde acties en meldingen aan responders geactiveerd om op de hoogte te blijven van de voortgang van de oplossing.

4. Communiceer met klanten

We streven ernaar om met belanghebbenden te communiceren, zowel intern als extern, zo snel mogelijk. Snel en nauwkeurig communiceren helpt om vertrouwen op te bouwen bij klanten en de rest van de organisatie. Dankzij aanpasbare communicatieopties kunnen teams samenwerken op de manier die voor hen het beste werkt, terwijl ze bepalen welke informatie met klanten wordt gedeeld en wanneer. Geautomatiseerde antwoorden die rechtstreeks vanuit het incidentticket worden verzonden, kunnen tijdens de respons ook tijd besparen.

5. Escaleer naar de juiste responders

De aanvankelijke responders moeten vaak andere teams bij het incident betrekken door ze op te roepen met behulp van een waarschuwingsfunctie in Jira Service Management. Breng responders rechtstreeks naar het incidentticket door gerelateerde tickets te groeperen en relevante responders direct op het ticket te taggen. Op deze manier worden meldingen gecoördineerd en heeft iedereen de volledige context.

6. Delegeer rollen voor incidentrespons

Wanneer extra teamleden zich bij de respons aansluiten, wijst de incidentmanager een rol aan ze toe. Op zo'n moment is het handig een goed draaiboek voor incidentrespons te hebben: vooraf ontwikkeld, waarin duidelijke rollen en verantwoordelijkheden worden geschetst. Personen in het incidentresponsteam zijn dan bekend met elke rol en weten waarvoor zij verantwoordelijk zijn tijdens een incident.

7. Los het incident op

Een incident is opgelost als de huidige of dreigende impact op het bedrijf is geëindigd. Op dat moment eindigt de noodrespons en gaat het team verder met secundaire taken en de postmortem.

Idealiter houdt je oplossing voor incidentmanagement een robuuste tijdlijn voor incidenten bij, wat het geval is als je Jira Service Management gebruikt. Responders hebben achteraf toegang tot essentiële incidentgegevens en kunnen een rapport ontwikkelen waarmee teams soortgelijke incidenten in de toekomst kunnen vermijden en de oorzaak kunnen achterhalen. Postmortems kunnen ook als hulpmiddel dienen, voor als er weer iets soortgelijks gebeurt.

De levenscyclus van NIST-incidentrespons

Een andere branchestandaard levenscyclus voor incidentrespons is afkomstig van The National Institute of Standards and Technology, of NIST. NIST is een overheidsinstantie die normen en werkwijzen vaststelt rond onderwerpen als incidentrespons en cyberbeveiliging.

Net als Atlassian gelooft NIST dat niet elk incident kan worden voorkomen. Daarom is het van belang om erop voorbereid te zijn:

"Preventieve activiteiten op basis van de resultaten van risicobeoordelingen kunnen het aantal incidenten verminderen, maar niet alle incidenten kunnen worden voorkomen. Een incidentresponscapaciteit is daarom noodzakelijk om incidenten snel op te sporen, verlies en vernietiging tot een minimum te beperken, de zwakke punten die werden misbruikt te verhelpen en IT-services te herstellen." – NIST

De NIST-levenscyclus voor incidentrespons verdeelt de incidentrespons in vier hoofdfasen: voorbereiding, detectie en analyse, inperking, eliminatie en herstel, en activiteit na de gebeurtenis.

Fase 1: Voorbereiden

De voorbereidingsfase omvat de stappen die een organisatie neemt voordat zich een incident voordoet, om beter voorbereid te zijn en de mogelijke impact te beperken.

  • Beleid en draaiboeken voor incidentrespons ontwikkelen

  • Rollen en verantwoordelijkheden toewijzen

  • Communicatie- en escalatiekanalen instellen

  • Responstools configureren en loggen centraliseren

  • Baselines voor normale activiteit creëren om ongewoon gedrag te helpen identificeren

  • Het team trainen voor incidentrespons en oefeningen uitvoeren

Fase 2: Detectie en analyse

Deze fase richt zich op het identificeren van mogelijke incidenten, het bevestigen van wat er is gebeurd en het bepalen hoe ernstig de gebeurtenis is.

  • Controleer waarschuwingen, logboeken en systeemactiviteit

  • Zoek naar voorbodes die erop wijzen dat er mogelijk een aanval plaatsvindt

  • Identificeer inbreuk-indicators die laten zien dat er mogelijk een aanval gaande is

  • Controleer of de gebeurtenis een echt beveiligingsincident is

  • Bepaal welke systemen, accounts, gebruikers, netwerken of gegevens worden beïnvloed

  • Beoordeel de scope, impact en ernst van het incident

Fase 3: Inperken, uitroeien en herstellen

Deze fase beperkt de schade, verwijdert de dreiging en herstelt getroffen systemen veilig.

  • Gebruik kortetermijnmaatregelen voor inperking, zoals het isoleren van geïnfecteerde systemen, het uitschakelen van gecompromitteerde accounts of het blokkeren van schadelijke traffic

  • Pas langdurigere inperking toe als een volledige opschoning niet meteen kan plaatsvinden

  • Verwijder malware, backdoors, ongeautoriseerde accounts en andere artefacten van dreigingen

  • Los de kwetsbaarheden of verkeerde configuraties op die het incident hebben veroorzaakt

  • Bouw systemen opnieuw op of herstel ze vanuit aantoonbaar schone back-ups

  • Test de systeemintegriteit voordat je systemen weer in productie neemt

  • Gebruik uitgebreide monitoring om terugkerende verdachte activiteit te volgen

Fase 4: Activiteit na de gebeurtenis

De laatste fase maakt van het incident een kans om toekomstige preventie en respons te verbeteren.

  • Documenteer de tijdlijn van het incident en de responsacties

  • Beoordeel de oorzaak, impact en effectiviteit van de respons

  • Identificeer hiaten in de beveiligingsstatus en procedures van de organisatie

  • Werk beleidsregels, draaiboeken, logpraktijken en training bij

  • Verfijn detectieregels en beveiligingscontroles

  • Volg corrigerende acties om het risico op herhaling te verkleinen

Vergelijking van NIST- en Atlassian-benaderingen

NIST-proces

Atlassian-proces

Belangrijkste verschillen

Concurrentievoordeel

Fase 1: Voorbereiden

n.v.t.

NIST omvat een formele fase vóór incidenten voor het ontwikkelen van beleidsregels en draaiboeken, het toewijzen van verantwoordelijkheden, het opzetten van communicatie- en escalatieprocedures, het configureren van tools en logging, en het trainen van responders.

Het proces in zeven fasen van Atlassian richt zich voornamelijk op activiteiten die worden uitgevoerd zodra een incident gaande is.

NIST: vergroot de paraatheid en vermindert improvisatie.

Atlassian: door deze stap over te slaan, blijft het live-responsproces gericht en gemakkelijk te volgen.

Fase 2: Detectie en analyse

1. Detecteer het incident

Atlassian richt zich op het verzamelen van waarschuwingen uit monitoring-, logging- en CI/CD-tools, van klanten en van teamleden.

NIST maakt ook onderscheid tussen voorlopers en indicators van inbreuk, valideert het incident en bepaalt de scope.

Atlassian: biedt een praktische, op tools gerichte aanpak om incidenten snel te identificeren.

NIST: biedt meer analytische en forensische diepgang.

2. Stel communicatiekanalen voor teams op

Atlassian beschouwt het aanmaken van een apart chatkanaal of conference-verbinding als een afzonderlijke responsestap.

NIST verwacht dat communicatieprocedures van tevoren worden voorbereid en tijdens het incident worden geactiveerd.

Atlassian: maakt van directe samenwerking een zichtbare prioriteit.

NIST: vermindert improvisatie door vooraf te plannen.

3. Beoordeel de impact en pas een ernstniveau toe

Beide benaderingen beoordelen de ernst van een incident.

Atlassian benadrukt het toekennen van een ernstniveau, terwijl NIST ook de getroffen systemen, accounts, netwerken, gebruikers en gegevens afbakent.

Atlassian: ondersteunt snelle prioritering, escalatie en communicatie.

NIST: levert een gedetailleerdere technische en organisatorische beoordeling.

4. Communiceer met klanten

Atlassian geeft klantcommunicatie een eigen stap.

NIST behandelt interne en externe meldingen als onderdeel van het bredere responsproces, dat wordt beheerd door vooraf gedefinieerde beleidsregels en goedkeuringsprocedures.

Atlassian: legt meer nadruk op transparantie en vertrouwen van klanten.

NIST: stimuleert gecontroleerde en consistente communicatie tijdens gevoelige beveiligingsincidenten.

5. Escaleer naar de juiste responders

Atlassian presenteert escalatie als een actieve stap nadat de impact is begrepen.

NIST verwacht dat escalatiecriteria, contactgegevens, bevoegdheidsniveaus en procedures tijdens de voorbereiding worden vastgesteld.

Atlassian: helpt teams snel mensen met de juiste expertise te betrekken.

NIST: biedt sterkere governance en verantwoordingsplicht.

6. Delegeer rollen voor incidentrespons

Atlassian wijst rollen toe wanneer responders aan het incident worden toegevoegd.

NIST verwacht dat verantwoordelijkheden, bevoegdheden, training en draaiboeken worden gedefinieerd voordat zich een incident voordoet.

Atlassian: laat teams rollen aanpassen naarmate het incident zich ontwikkelt.

NIST: zorgt ervoor dat responders hun verantwoordelijkheden van tevoren begrijpen.

Fase 3: Inperken, uitroeien en herstellen

7. Los het incident op

Atlassian beschouwt een incident als afgesloten wanneer de huidige of dreigende impact op het bedrijf is beëindigd.

NIST onderscheidt inperking, verwijdering van dreigingen, herstelbewerking van kwetsbaarheden, gecontroleerd herstel, integriteitstests en verbeterde monitoring.

Atlassian: biedt een eenvoudige, servicegerichte definitie van oplossing.

NIST: biedt meer technische diepgang en sterkere beveiligingsmaatregelen voor het herstellen van systemen.

Fase 4: Activiteit na de gebeurtenis

Postmortem en vervolgactiviteiten

Beide benaderingen zien incidenten als leerkansen.

Atlassian legt de nadruk op postmortems, tijdlijnen en vervolgacties.

NIST verbindt formeler geleerde lessen met updates in beleid, draaiboeken, logging, detectieregels, training en beveiligingsmaatregelen.

Atlassian: maakt reflectie en continue verbetering toegankelijk voor service- en operations-teams.

NIST: creëert een gestructureerde en gedocumenteerde verbetercyclus.

Incidentrespons voor moderne DevOps-teams

In het afgelopen decennium heeft de DevOps-beweging teams geholpen bij het hervormen van de manier waarop ze software bouwen, implementeren en bedienen. Daarnaast zijn er innovaties over hoe deze teams reageren op incidenten.

De DevOps-aanpak voor het beheren van incidenten verschilt niet heel erg van de traditionele stappen van effectief incidentmanagement. DevOps-incidentbeheer omvat een expliciete nadruk op het betrekken van ontwikkelteams vanaf het begin, waaronder bij op afroepdiensten, en het toewijzen van werk op basis van expertise, niet op functietitels.

Incidentrespons en continue verbetering

Iets wat deze benaderingen van incidentmanagement gemeen hebben, is dat ze niet volledig lineair zijn. Ze bevatten allemaal dezelfde basiscomponenten: manieren om incidenten te definiëren, te detecteren en te identificeren; manieren om snel te reageren en actie te ondernemen om incidenten te beperken; en manieren om incidenten te analyseren om toekomstige detectie en respons te verbeteren.

Een incident analyseren nadat het is gebeurd, helpt je niet alleen te begrijpen wat er misging. Het helpt je ook om toekomstige processen voor detectie en respons te verbeteren. Door voortdurend te leren en te verbeteren, maken teams die cyclus rond.

Er zijn veel bewegende onderdelen in het (niet-lineaire) incidentresponsproces. Elke stap met geïntegreerde samenwerkings- en communicatietools bijhouden is eenvoudig met een oplossing voor incidentmanagement zoals Jira Service Management. Centraliseer waarschuwingen en breng teams samen met de flexibiliteit om snel op incidenten te reageren en deze op te lossen.

Voor jou aanbevolen

Tutorial

Een op afroep-rooster opstellen met Opsgenie

In deze tutorial leer je hoe je een op afroep-rooster instelt, overschrijfregels toepast, op afroep-meldingen configureert en meer, allemaal binnen Opsgenie.

De voor- en nadelen van verschillende benaderingen van op afroep-beheer

Op afroep-teams evolueren snel. Ontdek de voor- en nadelen van verschillende benaderingen van op afroep-beheer.

Meer informatie over incidentmanagement

Vind meer handleidingen en bronnen voor incidentmanagement in deze hub.